Việc giao thẩm quyền xét xử các vụ án hành chính cho Toà án là nhằm tạo thêm thuận lợi cho người dân trong việc thực hiện quyền KN, giúp cho họ có sự lựa chọn mới về cơ chế giải quyết, cũng như góp phần nâng cao tính khách quan, dân chủ trong giải quyết các khiếu kiện hành chính.
Tuy nhiên, theo báo cáo của các cơ quan chức năng gửi Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho thấy, thực tế hoạt động giải quyết các khiếu kiện hành chính hiện nay của cả Toà hành chính và các cơ quan hành chính Nhà nước vẫn kém hiệu quả, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn KN hành chính và yêu cầu quản lý của Nhà nước. Từ khi thành lập đến nay, hoạt động xét xử hành chính của TAND tương đối thấp. Theo báo cáo của 28 tỉnh, trong số 56.788 vụ việc đã giải quyết thì chỉ có 310 vụ việc công dân khởi kiện ra toà án.
Một trong những nguyên nhân của tình trạng trên được phân tích là do toà án hành chính mới có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp hành chính cho nên không ít người dân chưa biết nhiều đến hoạt động này. Mặt khác, trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, toà án chỉ xem xét về tính hợp pháp, song các vụ việc KN liên quan đến các vấn đề do lịch sử để lại, đến việc thực hiện chính sách, nhất là chính sách đền bù, giải toả chiếm số lượng tương đối lớn.
Đây là những vụ KN phức tạp, nhạy cảm mà để giải quyết được triệt để, dứt điểm đòi hỏi không chỉ xem xét tính hợp pháp mà cả tính hợp lý của nội dung vụ việc. Thêm vào đó, trong nhiều trường hợp, thẩm phán do ngại va chạm với phía người bị kiện (thường là người có chức vụ quyền hạn ở địa phương nơi thẩm phán công tác và là những người có thể có ý kiến đối với việc bổ nhiệm thẩm phán), nên đánh giá chứng cứ còn phiến diện, áp dụng pháp luật chưa chặt chẽ dẫn đến các phán quyết mà Hội đồng xét xử đã tuyên chưa thật chính xác, thiếu thuyết phục.
Chính vì những nguyên nhân kể trên, cho nên số lượng các vụ kiện hành chính được giải quyết tại TAND, dù có tăng, song vẫn chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với các KN tại cơ quan hành chính Nhà nước. Hiện tại, Thanh tra Chính phủ đang tổ chức lấy ý kiến đóng góp vào dự thảo Đề án Tài phán Hành chính. Trong đó đã khẳng định: Cùng với việc nâng cao hiệu quả xét xử của Tòa hành chính, chúng ta cần phải có những giải pháp mạnh mẽ, tích cực và toàn diện nhằm đổi mới, cải cách căn bản công tác giải quyết KN của các cơ quan hành chính Nhà nước. Một trong số đó chính là thiết lập một thiết chế mới, có tính chuyên nghiệp hơn thuộc hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước - Cơ quan tài phán hành chính để đảm trách công tác giải quyết KN hành chính.
Như vậy, việc xây dựng cơ quan tài phán hành hành chính là một tất yếu, là đòi hỏi khách quan của đời sống xã hội. Việc ban hành và triển khai tốt Đề án Tài phán Hành chính cũng là góp phần giải quyết căn bản các vụ việc tranh chấp hành chính và hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng khiếu kiện kéo dài, phức tạp hiện nay.
Theo Thanh Tra