Lần đầu tiên Thanh tra Chính phủ đã vào cuộc khảo sát tình trạng tham nhũng trong giáo dục. Các nhà tài trợ quốc tế nhìn nhận sao về tình trạng tham nhũng trong giáo dục tại Việt Nam? Tất cả đã được làm rõ tại cuộc đối thoại về phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục lần thứ bảy do Thanh tra Chính phủ, Bộ GD&ĐT phối hợp Đại sứ quán Thụy Điển tổ chức ngày 28-5, tại Hà Nội.

Một lớp có 83% học sinh trái tuyến

Kết quả khảo sát cho thấy Hà Nội là TP có nhiều học sinh học trường trái tuyến nhất. Có lớp tới 83% học sinh trái tuyến. Hơn 71% phụ huynh được khảo sát cho biết sẵn sàng chi tiền để “nhờ vả”, 23% thừa nhận việc “xin xỏ” này rất tốn kém và mất thời gian. Những người được hỏi cũng cho hay phần lớn người quen của họ sẵn sàng bỏ rất nhiều chi phí để xin học cho con.

Lại nữa, mặc dù Bộ GD&ĐT đã ban hành quy định các trường không được thực hiện dạy thêm, học thêm nhưng thanh tra Chính phủ vẫn “tìm thấy” thông tin từ 300 học sinh: 50% học sinh đang theo học thêm ở ngoài do chính cô giáo trong trường dạy. Giải thích lý do, nhiều giáo viên cho rằng vì học sinh quá đông, chương trình quá nặng nên giờ chính thống trên lớp không đủ các học sinh nắm vững kiến thức cơ bản.

Tuy vậy, theo ông Ngô Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Chống tham nhũng (Thanh tra Chính phủ), kết quả giữa học sinh học thêm và không học thêm không chênh là bao. Ví dụ, hơn 42% học sinh đạt loại giỏi chỉ học ở trường, trong khi số học ở ngoài do thầy cô dạy riêng là 48,5%... “Các dạng tham nhũng trên là tham nhũng “nhỏ” nhưng ảnh hưởng gần như tới mọi gia đình, đặc biệt là các hộ nghèo” - ông Hùng lưu ý.

Chưa chống xuể

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Trần Quang Quý thừa nhận các kết quả khảo sát trên chính là những bất cập, hạn chế đang tồn tại trong ngành giáo dục hiện nay. Thứ trưởng cũng “điểm” thêm các hành vi tham nhũng khác: Tự đặt ra các khoản thu đầu năm, đầu cấp; cắt giảm chương trình chính khóa theo quy định để đưa vào dạy thêm; bắt ép học sinh phải học thêm để vụ lợi. Hay như trong công tác tuyển sinh, đó là hành vi gian lận về hồ sơ, tiêu cực trong tuyển sinh, gian lận về các điều kiện xét tuyển…

Ông Quý chỉ ra nguyên nhân: Việc thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng và Chương trình phòng, chống tham nhũng chưa đáp ứng yêu cầu, chưa tạo được ý thức chủ động, tự giác của các tập thể, cá nhân. Hơn nữa, chính một bộ phận nhà giáo, cán bộ trong ngành trình độ quản lý còn hạn chế, cuộc sống khó khăn. Ngoài ra, đó cũng là còn thiếu sự phối hợp giữa Bộ với các ngành trong quản lý các cơ sở giáo dục…

Cũng theo ông Quý, từ đầu năm đến nay, Bộ GD&ĐT đã thanh tra được 10 đơn vị và hàng chục thanh tra chuyên ngành. “Những hành vi tham nhũng trong giáo dục tuy không thiệt hại về kinh tế nhiều nhưng gây ra nhiều hậu quả, nhất là giảm sút lòng tin của nhân dân đối với giáo dục” - ông Quý nói.

Cần cam kết thật sự

Những con số, nhận xét trên dường như là những điều mà đại diện các tổ chức nước ngoài có mặt tại cuộc đối thoại lưu tâm.